دادیار چیست

دادیار از نظر حقوقی، یکی از مقامات قضایی در سیستم دادگستری ایران است که تحت نظارت و سرپرستی دادرس (قاضی) فعالیت می‌کند. وظایف و اختیارات دادیار در قوانین مختلف، از جمله قانون آیین دادرسی کیفری و قانون تشکیل دادگاه‌های عمومی و انقلاب مشخص شده است.

### تعریف و جایگاه دادیار:
- دادیار قاضی کمکی است که به دادرس در انجام امور قضایی کمک می‌کند.
- او حق صدور حکم ندارد، اما می‌تواند در مراحل تحقیق و رسیدگی به پرونده‌ها نقش ایفا کند.
- دادیار معمولاً در دادسرا یا دادگاه فعالیت می‌کند و تحت نظارت بازپرس یا قاضی رسیدگی‌کننده قرار دارد.

### وظایف دادیار:
1. تحقیق مقدماتی:
- جمع‌آوری ادله و شواهد
- استماع شهادت شهود
- انجام بازرسی‌های محلی
- صدور قرارهای موقت (مانند قرار بازداشت موقت یا قرار تأمین)

2. همکاری با بازپرس یا قاضی:
- تهیه گزارش‌های قضایی
- بررسی اسناد و مدارک
- ارائه نظر مشورتی به قاضی

3. رسیدگی به برخی امور قضایی:
- در برخی موارد، دادیار می‌تواند به پرونده‌های ساده‌تر رسیدگی کند (مانند برخی جرایم کوچک یا امور حقوقی).

### تفاوت دادیار با بازپرس و قاضی:
- بازپرس: مسئول تحقیق و جمع‌آوری ادله در مرحله دادسرا است و می‌تواند قرارهای نهایی مانند قرار مجرمیت یا برائت صادر کند.
- قاضی: مسئول صدور حکم نهایی در دادگاه است.
- دادیار: تنها نقش کمکی دارد و نمی‌تواند حکم قطعی صادر کند.

### منابع قانونی:
- ماده ۳ قانون تشکیل دادگاه‌های عمومی و انقلاب (۱۳۷۳)
- قانون آیین دادرسی کیفری (۱۳۹۲)

در مجموع، دادیار نقش مهمی در تسریع فرایند دادرسی و کمک به قاضی دارد، اما اختیارات او محدودتر از بازپرس و قاضی است.